Algemeen:
Bizon is een geslacht in de familie van de Holhoornige (Bovidae) ze zijn de grootste familie van evenhoevige zoogdieren in de orde van Evenhoevigen. Het geslacht omvatte oorspronkelijk zes soorten waarvan nog maar twee soorten bestaan: de Amerikaanse Bizon (Bison Bison) en de Wisent of Europese Bizon (Bison Bonasus).
De Amerikaanse Bizon is een Noord-Amerikaans zoogdier. Door de Franse ontdekkingsreiziger Samuel de Champlain werd het dier in 1625 “Buffalo” genoemd, afgeleid van het Franse woord Boeuf voor Rund.
Het dier is zwaargebouwd met een hoge schouderbult, een grote zware kop, een korte dikke nek en een breed voorhoofd. Kop, nek, schouders en voorpoten zijn lang en ruig behaard. De rest van het lichaam is bedekt met korter en lichter haar. De kin bevat een verwilderde baard. Het dier heeft een schouderhoogte rond de 1,90 meter en de lengte van de Stier is bijna 3 meter. De staartlengte bedraagt 30 tot 60 cm. De Bizon kan een snelheid tot 50 km/u halen.
De Bizon heeft echte hoorns, die zijn samengesteld uit een beenpit met daarover een hoornschede, in een enkelvoudige rechtopstaande vorm. Bij beide seksen zijn deze aanwezig. Geslachtsrijpe stieren zetten hun hoorns in voor zowel gevechten als voor vertoon bij het andere geslacht.
Het karakter van de Bizon is doorgaans rustig en gemakkelijk te voorspellen aan de houding van de staart. Een postuur waarbij de staart recht overeind staat, toont dat de Bizon zich bedreigd voelt. Voor interacties met mensen is dit veelal het laatste signaal voordat de Bizon over gaat tot een aanval.
De Amerikaanse Bizons worden ongeveer 25 jaar oud. Hun bruine tot zwarte vacht bestaat uit twee lagen: een warme binnenlaag en een dikke, beschermende buitenlaag. Deze dikke vacht is geen overbodige luxe, omdat ze ook voorkomen in bergachtige gebieden, waar ze aan extreem lage temperaturen blootstaan. Jongen van de Amerikaanse Bizon staan al na 30 minuten na de geboorte op hun poten. Enkele uren later kunnen ze al lopen.
In de paartijd leveren Bizonstieren, door met de koppen tegen elkaar te rammen, felle gevechten om vrouwtjes te imponeren. Vrouwtjes die met de dominante stier willen paren, galopperen rond om de rivaliteit tussen de stieren aan te wakkeren.
Er worden twee ondersoorten onderscheiden:
- ‘Bison Bison Bison’, dit is de meest voorkomende ondersoort. Hij leeft van nature meer op de open graslanden, hoewel hij intussen ook is geïntroduceerd in de vroegere leefgebieden van de andere ondersoort.
- ‘Bison Bison Athabascae RHOADS, 1897’: deze ondersoort is veel zeldzamer en had zijn leefgebied noordelijker, in de Canadese wouden. Hij leeft in kleinere groepen en de dieren zijn zwaarder.
Heden ten dage is de Bizon een beschermd dier; er zijn er nog zo’n 30.000 over. Wilde kuddes leven alleen in het Yellowstone National Park en in het Theodore Roosevelt National Park in de VS, in het Nationaal park Wood Buffalo en Nationaal park Elk Island in Canada. Sinds 2013 worden pogingen gedaan de soort te introduceren in een aantal Russische reservaten.
De Amerikaanse Bizon is bijna systematisch uitgeroeid. In het voorjaar trokken ze langs de Buffelpaden naar het noorden, in het najaar naar het warmere zuiden. Tegen het eind van de 19e eeuw, waren er minder dan 100 in het wild overgebleven. Het leeuwendeel was gedood voor de schedel, tong en pels door voornamelijk westerse kolonisten. Hieraan deden ook de oorspronkelijke Amerikaanse bewoners aan mee. In de periode 1830-1839 doodden de Comanche en bevriende stammen op de zuidelijke prairie circa 280.000 Bizons per jaar. Door een meer dan 15 jaar durende periode van droogte die in 1845 begon nam de druk op de populatie verder toe.
In de loop van de 19e eeuw begon de grote slachting. Bizons werden bejaagd omdat ze voedselconcurrenten waren van de koeien van veeboeren. Ook spoorwegmaatschappijen moedigden de jacht aan, want botsingen met Bizons veroorzaakten (financiële)schade. Ten slotte werd op Bizons gejaagd om de prairie-indianen te dwingen hun nomadische leefwijze op te geven en zich in reservaten te vestigen.
De blanke jagers doodden de dieren om hun huid en lieten de kadavers rotten. De oorspronkelijke bewoners doodden zoveel dieren als zij nodig hadden, droogden het vlees, bewaarden merg en vet, sneden lepels en bekers uit de hoorns, vlochten lasso’s en gordels van de haren en bewerkten de huiden tot tentdoeken, kleding en mocassins.
De Wisent of Europese Bizon (Bison bonasus) zijn samen met de Amerikaanse bizon (Bison bison) de twee overgebleven soorten uit het geslacht Bison. De Wisent wordt onderverdeeld in twee ondersoorten: de Laaglandwisent (Bison bonasus bonasus) en de Kaukasische Wisent (Bison bonasus caucasicus). De laatstgenoemde is uitgestorven. Een derde bloedlijn, de hooglandlijn, waarbij nakomelingen van de laaglandlijn en laagland-Kaukasuslijn werden gekruist met drie Amerikaanse bizons leeft daarnaast ook in de Kaukasus. De drie Amerikaanse bizons werden met opzet gebruikt om een bloedlijn te creëren die bestand was tegen de condities in berglandschappen. Later werd de hooglandlijn gekruist met individuen uit de laagland-Kaukasuslijn.
Aan het eind van de 15e eeuw was de Wisent al zo zeldzaam geworden dat er maatregelen genomen werden in de vorm van jachtrestricties. Dit vertraagde het uitstervingsproces, totdat de soort aan het begin van de 20e eeuw op de rand van uitsterven balanceerde. Dankzij fokprogramma’s, is de Wisent voor uitsterven behoed. Het blijft echter een kwetsbare soort.
De Wisent is één van de grootste zoogdieren die in Europa voorkomt. Het gewicht van vrij-levende Wisenten ligt tussen de 436 en 840 kg bij mannetjes en tussen de 340 en 540 kg bij de vrouwtjes. Bij de soort is duidelijk sprake van seksueel dimorfisme, wat inhoudt dat de mannetjes en vrouwtjes qua uiterlijk verschillen. Kalveren zijn klein en licht en wegen bij de geboorte 15–35 kg. Wisenten hebben een gemiddelde draagtijd van 264 dagen. Een Koe verlaat de kudde als ze gaat werpen. De meeste kalveren worden geworpen in mei, juni of juli. Een wisent krijgt één kalf per worp. Enkele dagen na de geboorte voegen ze zich bij de kudde.
Het is een stevig dier met een korte, brede kop en een hoge rug. De romp is relatief kort en is bedekt met ruwe, donkere manen, waardoor het lijkt alsof dit gedeelte van het lichaam het zwaarst is. De achterkant van het lichaam is slechts met korte haren bedekt. De vacht is roodbruin van kleur, maar variatie in kleurnuances zijn mogelijk. De rui begint aan het eind van de winter of begin van de lente (meestal begin maart).
De Wisent is een herkauwer die in bosrijke omgevingen voorkomt. Ze eten vegetatie van de bosbodem, van struiken en bladeren, scheuten en zelfs schors van Bomen. Wisenten in het Oerbos van Białowieża vertoonden in het voorjaar en zomer een voorkeur voor Kruiden. Vanaf augustus schakelen ze over op scheuten van Loofbomen. Volwassen Wisenten eten zo’n 60 kg voedsel per dag.
Volwassen Stieren, ouder dan zes jaar, leven solitair of in koppels. De volwassen vrouwtjes, twee tot drie jaar oude mannetjes en vrouwtjes en kalveren vormen gemengde groepen variërend van enkele tot tientallen individuen. In bossen zijn de kuddes meestal niet groter dan twintig individuen. Vooral in het bronstseizoen bevinden zich ook volwassen stieren in de gemengde groepen. De bronsttijd valt in augustus en september.
Wisenten schuren soms tegen afbuigende Boomstammen of stobben aan. Dit doen ze vooral in de lente wanneer het ruiseizoen begint. ’s Zomers worden plekken uitgekozen om te rusten met een minimale hoeveelheid insecten. Bij zulke rustplekken is de Kruiden laag vertrapt en halen ze de bodem omver met hun hoeven. Ook nemen Wisenten graag stofbaden. Ze gebruiken hier het liefst een grond met een zandige bodem voor. Zulke plekken kunnen jaren achtereen gebruikt worden.
Tegenwoordig komt de Wisent op minder dan 1% van zijn historische leefgebied voor.
De Bizon (of Amerikaanse Buffel) staat symbool voor overvloed en manifestatie. Ze hebben een brede kop en gebochelde schouders. Bochels zijn vaak symbolisch voor opgeslagen krachten. Bij de Bizon symboliseert het de overvloed die voor ons beschikbaar is, mits we maar weten hoe we deze moeten aanboren. De bochel bevindt zich op schouderhoogte, wat duidelijk maakt dat we ons zelf moeten inspannen.
De grote kop geeft aan dat we onze inspanningen moeten afstemmen op boven; het staat symbool voor onze hogere vermogens. Hun grote hoofden zijn een teken van intelligentie van een hogere orde, en hun sterke lichamen zorgen voor een goede aarding. Bizons zijn de samenvoegende kracht tussen het Spirituele en Aardse.
Bizons brengen ons de gaven van het leven zelf, zodat wij opnieuw geboren kunnen worden in de heilige woorden van oude wijsheid.
In de Lakota-traditie was de Witte Buffelkalf-Vrouw degene die de heilige pijp naar de mensen bracht en hun leerde hoe ze moesten communiceren met Spirit. In de kop van de pijp werd tabak gestopt, een Plant met mannelijke en vrouwelijke kracht. De steel van de pijp symboliseerde de man die de vrouw penetreert en leven zaait. Het samenkomen van het mannelijke en het vrouwelijke bracht de verbinding met de goddelijke energie van de Grote Geest tot stand. Terwijl de pijp met tabak werd gestopt, werd aan alle dingen én wezens in de natuur gevraagd in de pijp te komen om delend in haar kracht een gebed en lofprijzing naar de hemel te laten opstijgen. De rook werd beschouwd als visueel gebed en als zeer heilig en zuiverend.
Alle dieren zijn heilig, maar Witte Buffel is in vele tradities het heiligste dier. De verschijning van Witte Buffel is een teken dat gebeden verhoord worden, dat de heilige pijp geëerd wordt en dat voorspellingen zullen uitkomen. Witte Buffel kondigt een tijd van overvloed aan. Het gaat erom de rijkdom van het leven te loven. Het betekent dat je deze rijkdom wilt delen met alle rassen, alle schepselen, alle naties en met al het leven. Het betekent roken voor anderen, opdat in hun noden wordt voorzien en het aanvaarden van het Grote Mysterie als deel van de harmonie waarnaar gestreefd wordt.
De Bizon was de belangrijkste bron van levensonderhoud voor de Indianen van de Great Plains in Noord-Amerika. Ze leverden vlees om te eten, huiden om warme en zachte kleding en hutten voor de lange winters te maken, hoeven om lijm uit te winnen, haren om koord te maken, …
De kracht van de Bizon bestaat uit communicatie met de Grote Geest of Spirit, dankbaarheid en lof voor hetgeen ontvangen werd. Bizon sloeg niet onmiddellijk op de vlucht voor jagers. Hij wenste de gaven die zijn lichaam verschafte te schenken en was bereid op Aarde ten goede gebruikt te worden voordat hij de jachtvelden van Geest binnentrad.
De Bizon vertelt je dat er een beroep op je kan worden gedaan om het werktuig te zijn van het antwoord op het gebed van een ander. Dit zou een tijd kunnen voorspellen waarin je de heiligheid erkent van elke levensweg, ook al is deze dan verschillend van de jouwe. Dat je het pad van een ander moet eren, ook al levert dat jou verdriet op, dit zou een tijd kunnen zijn van nieuwe verbondenheid met de betekenis van het leven en de waarde van vrede. Wees ervan verzekerd dat deze tijd sereniteit te midden van chaos zal brengen. Vraag Spirit oprecht naar verlichting en de kracht van kalmte en wees dankbaar voor de gaven waarover je al beschikt.
De kracht van Bizon is een teken dat je niets bereikt zonder de hulp van de Grote Geest. Het is een teken dat je nederig genoeg moet zijn om deze hulp in te roepen. Daarna is dankbaarheid verschuldigd voor wat je ontvangt.